Bist

92.321,95

% 0.756

Dolar

4.8115

% 0.361

Euro

5.6105

% 0.488

Altın

189.5259

% -0.185

Sterlin

6.2996

% 0.474

Frang

4.8178

% -0.025

Yen

4.2682

% -0.104

Ruble

0.0763

% 0.096

Riyal

1.2820

% 0.007

Devalüasyon Nedir, Nasıl ve Neden Yapılır ?

Bugün ki makalemizde okuyucularımızla paylaşacak olduğumuz konu son günlerde de yurt dışı finans haberleri içerisinde sıkça duymaya başladığımız devalüasyon konusu olacak. Makalemizi içerisinde  devalüasyon nedir, devalüasyon nasıl yapılır, devalüasyon neden yapılır, devalüasyon gerçekleşen ülkede neler yaşanır, devalüasyonun olumsuz sonuçları var mıdır gibi sorularının cevaplarını vermeye çalışacağız. Dilerseniz öncelikle devalüasyon kelimesinin terim anlamını belirterek başlayalım. Devalüasyon…


Bugün ki makalemizde okuyucularımızla paylaşacak olduğumuz konu son günlerde de yurt dışı finans haberleri içerisinde sıkça duymaya başladığımız devalüasyon konusu olacak. Makalemizi içerisinde  devalüasyon nedir, devalüasyon nasıl yapılır, devalüasyon neden yapılır, devalüasyon gerçekleşen ülkede neler yaşanır, devalüasyonun olumsuz sonuçları var mıdır gibi sorularının cevaplarını vermeye çalışacağız. Dilerseniz öncelikle devalüasyon kelimesinin terim anlamını belirterek başlayalım.

Devalüasyon Nedir ?

Devalüasyon, bir ülke para biriminin diğer ülke para birimlerine karşı devlet müdahalesi yolu ile düşürülmesi anlamına gelir. Türkçe karşılığı olarak devalüasyon tanımı için değer düşürme veya kur ayarlaması da kullanılabilir. Buradaki genel amaç amaç ülke para biriminin değerini düşürerek yabancı para birimlerine karşı daha düşük hale getirmektir.

İktisat dersi alan öğrenciler literatürde devalüasyon kelimesinin anlamını “döviz kurunun sabit olduğu ülkelerde, devletin resmi döviz fiyatlarını yükselterek, ülkenin yerli parasının değerini yabancı para birimleri karşısında düşürmesi” olarak öğrenmektedirler.

Peki ama bir ülke kendi parasının değerini neden düşürür ki diye sorabilirsiniz. Bunun çeşitli bazı sebepleri olabilmektedir. Dilerseniz bu sebepler ve günümüzde devalüasyon konusuna değinelim.

Devalüasyon Nedenleri Nelerdir ?

Son dönemlerde enflasyon ve devalüasyon konuları başta Abd diplomasisi olmak üzere bir çok ülkenin gündemini meşgul etmeye devam etmektedir. Geçtiğimiz yıllar içerisinde özellikle Amerika Avrupa’yı euronun değerini düşürmekle ve parasını devalüe ederek ticari çıkar sağlamakla suçlamıştı. Avrupa Birliği ülkeleri ve Avrupa Merkez Bankası Ecb bunu her ne kadar inkar etse de dolar karşısında 1,04 seviyelerine kadar gerileyen euro paritesi Avrupa ekonomisinin kısmende olsa devalüe edildiğini bizlere gösteriyordu. Euro dolar paritesinin 1,04 e kadar düştüğünü görmemizin nedenleri arasında Ecb faiz indirimi ve varlık alımına başlayışı Abd’nin ise Faiz arttırım sürecine girişi ile varlık alımını durdurması gösteriliyordu.

Zaman zaman Abd Başkanı Donald Trump’ın dahi güçlü dolar istemiyoruz açıklamaları ile küçük çapta evalüe etmeye kalktığı Abd doları, Abd ekonomisinin güçlülüğü sayesinde bir çok para birimine karşı yine zirvelerde kalmaya devam ediyor. Daha geçtiğimiz günlerde Rusya’yı parasını devalüe etmekle uluslararası ticaretlerde kendine çıkar sağlamakla suçlayan Donald Trump aynı şekilde Çin’i de suçlayarak Ticaret savaşlarını başlattı. Henüz net olarak ticaret savaşı diye adlandırılmasa da bir çok kesim tarafından bu işin sonunun ticaret savaşlarının başlamasına doğru gideceğini belirtmekteler.

Devalüasyon Neden Yapılır ?

  • İhracatı Arttırmak ve İhracat Yapanlara Yeni Fırsatlar Sunmak
  • İthalat Oranını Düşürmek
  • Dış Ticaret Açığını Kapamak
  • Yerli Malların Yabancı Para Cinsinden Ucuzlatılarak Yabancı Yatırımcının Yurtiçine Girişini Sağlamak
  • Enflasyon Oranlarının Yüksek Değerlere Ulaştığı Sürdürülmesi Mümkün Olmayan Durumlarda Uluslararası Para Fonu ( IMF ) Tarafından Gelen Baskılar

 

genel anlamda devalüasyon nedenleri bu şekilde sıralanabilir. Devalüasyon yapan ülkelerin temel amacı ise dış ticaret açığını azaltmaktır. Parasını ucuzlatarak ülkesinde yetiştirilen malların yabancı paralarla daha kolay alınmasını sağlayarak dış ticaret dengesindeki açıkların kapanmasını amaçlayan devalüasyonun olumsuz etkileri yok mudur elbetteki vardır. Yoksa her ülke madem öyle ben dış ticaret açığı vermek yerine dış ticaret fazlası vereyim diye devalüasyon yapardı öyle değil mi ? – Öyle. dediğinizi duyar gibi oldum 🙂 Peki öyle ise devalüasyonun olumsuz sonuçları nelerdir sorusunun cevabı ne olabilir dilerseniz bir de buna bakalım.

devalüasyon nedir ne işe yarar

Devalüasyonun Olumsuz Etkileri

Devalüasyon sonucunda ülke ihracatı arttırılmak istenirken, bazı yabancı sermaye ürünlerininde ülkeye giriş yapması gereklidir. Yani bunlar pahalılaşsa dahi halk tarafından ya da üretici tarafından alınması gereken ürünler olabilir. Yani ham maddesini yurtdışından alan bir üretici olduğunu düşünürsek, ham maddeyi yurt dışından döviz kuru ile almaktadır. Devalüasyon gerçekleştiğinde bu ham maddeyi alabilmek için cebinden çıkacak olan para fazlalaşacaktır. Ayrıca bu ham madde üzerinden yapmış olduğu yeni üretimleri yurt dışına işleyip satarken de döviz kuru nedeni ile kayıplar yaşayacaktır. Yani ihracatı arttıracaktır ancak kar marjını düşürecektir. Dolayısı ile dışarıya bağımlı hammadde ile ihracat yapmakta olan üreticiler için kar marjını düşürecektir. Teknolojik ürünlerin ülkeye giriş maliyeti yükselecek dolayısı ile ülke pazarındaki fiyatlarda da artış yaşanacaktır.

Örneğin bir yurtdışı marka telefonun fiyatı yükselecektir ancak kullanıcı bu ürünü almaktan vazgeçmeyecek ve daha fazla para ile ödeme yapmak zorunda kalacaktır. Bu nedenle de tüketicinin cebinden çıkacak olan para miktarı yükselecektir. Yani devalüasyon sonucunda maliyet enflasyonunda ciddi artışlar yaşanabilecektir. Yine özellikle gelişmekte olan ülkelerde dışa bağımlılık oranı yüksek olduğundan bu tarz ülkelerde devalüasyonlar daha olumsuz sonuçlar oluşturabilmektedir. Yani kısaca devalüasyon yapmak Türkiye gibi et tüketimini dahi dışarıdan sağlayan bir ülkede olumlu sonuçlar doğurmayacaktır. Daha çok kendi kendine yeten büyük ekonomilerin, Abd, Çin, Rusya gibi ekonomik gücü yerinde olan ve ithalat oranları yüksek olan ülkelerin başvuracağı devalüasyon bu ülkelerde karlılıkları arttırmaktadır. Son dönemlerde de bu nedenle Çin parasını devalüe etmiş ve Rusya’da Trump  tarafından parasını devalüe etmekle suçlanmaktadır.

Ayrıca devalüasyon gerçekleşen ülke turizmi devalüasyondan olumlu etkilenecek iken yurtdışına çıkan yerli turistler ise bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Yani örnek verecek olur isek Türkiye’de devalüasyon yaşandığını ve devalüasyon öncesi doların 2,5 tl olduğunu varsayalım yapılan devalüasyon ile birlikte bir anda dolar 4 liraya yükselmiş. Bu durumda günlüğü 100 tl olan bir otel fiyatı daha önce 40 dolar iken 25 dolara düşecektir ve yabancı ülke turistleri için oldukça olumlu bir gelişme olacak ve yaz tatillerini yarı yarıya düşürebilme fırsatına sahip olabilecektir. Bu durumda da başka tatil merkezlerine bakmaktansa daha uygun fiyata tatil yapabilecekleri Türkiye’yi tercih edeceklerdir. Ülkemizden yurtdışına gitmeyi düşünen kişileri ise olumsuz etkileyecek olan devalüasyon, yurtdışına çıkacak olan yolcuların daha önce 100 liraya 40 dolar alabilirken 100 liraya 25 dolar alabilmelerini saplayacak ve alım gücünü düşürecektir. Bu nedenle yurt dışına çıkacak olanlar için devalüasyon işlemi olumsuz bir durumdur.

Türkiye’de Yapılan Devalüasyonlar

Türkiye’de de geçmiş dönemlerde bir çok kez devalüasyonlar yapılmaktaydı. Bu devalüasyonların en büyükleri ise 1946,1958 ve 1970 yıllarında gerçekleştirilmiştir. 7 Eylül 1946 tarihinde yapılan devalüasyon oranı%54 civarıydı ve bu devalüasyon Cumhuriyet tarihinin ilk devalüasyonu olma özelliği taşımaktadır. Bu dönemde 1 dolar değeri 1,32 liradan fiyatlanmakta iken yapılan devalüe hareketi ile beraber 2,82 liraya kadar yükseliş yaşanmıştır. Cumhuriyet tarihinin ikinci devalüasyonu ise 4 ağustos 1958 de gerçekleşmiştir. Aynı zamanda Türkiye’nin gitmiş olduğu en büyük devalüasyondur ve bu dönemde Kore savaşının ardından yükselen dış ticaret açığı  ve mail ve hizmet talebinin artması neticesi ile enflasyon baskıları oluşmuştur. Bu dönemde gerçekleştirilen devalüasyon ile 1 dolar 280 kuruştan 900 kuruşa yükseltilmiştir.

Son olarak 2001 yılında yaşanan krizde büyük cari işlemler oluşması, bankacılık sektörünün krize girmesi sonucu devalüasyona gidilmiştir. Türkiye’de yaşanan son devalüasyon 2001 yılında Büyük Çöküş olarak adlandırılan dönem sonrası gerçekleştirilmiştir.

Türkiye’de yaşanan devalüasyonların altın fiyatları üzerinde de etkisi bulunmaktadır. Yaşanan devalüasyon hareketi ile birlikte yükseleden dolar kuru gram altın fiyatlarını da yükselteceğinden altın yatırımcıların yüzünü güldürecekken altın borçlananları ise üzecek bir gelişmedir. Altın fiyatlarında yaşanan düşüş ve yükseliş hareketlerini takip etmek için güncel gram altın yorumları ve analizlerini takip edebilirsiniz.

ETİKETLER
BENZER İÇERİKLER
Yorumlar
  1. yazan Gökhan Ünal

    Nisan 30th, 2018 at 7:40 am (#)

    gizli devaülasyon her zaman olmaktadır.

Yorum Yap